Ga naar inhoud
Kennisbank
Warmtepomp Wiki
Algemeen
Stooklijn

Stooklijn

Een stooklijn (weersafhankelijke regeling, WAR) koppelt de buitentemperatuur aan de aanvoertemperatuur van het cv-water. Hoe kouder het buiten is, hoe warmer het water. Een afgiftesysteem geeft meer warmte af bij warmer water. Zo past de warmtepomp de warmte aan het warmteverlies van de woning aan.

Voor de instellingen per merk, zie Panasonic: instellingen.

Zie ook: Pendelen · Hydrauliek · Vermogen kiezen

Hoe een stooklijn werkt

Een stooklijn is een rechte lijn tussen twee punten:

PuntBuitentemperatuurAanvoertemperatuur
Koud puntbijv. −10 °Cwater voor de maximale warmtevraag
Warm puntbijv. 8 °Cwater voor de minimale warmtevraag

Voorbeeld: de vloer geeft 1,5 kW af bij 25 °C water en 4,5 kW bij 35 °C. Het huis verliest 1,5 kW bij 8 °C buiten en 4,5 kW bij −10 °C. De stooklijn is dan 25 °C @ 8 °C en 35 °C @ −10 °C. Bij 0 °C buiten maakt de warmtepomp 29 °C water.

    ---
config:
  themeVariables:
    xyChart:
      plotColorPalette: "#1e88e5, #e53935, #43a047"
---
xychart-beta
    title "Stooklijn 25 °C @ 8 °C en 35 °C @ -10 °C"
    x-axis "Buitentemperatuur (°C)" ["-10", "-7", "-4", "-1", "2", "5", "8"]
    y-axis "Aanvoer (°C)" 20 --> 40
    line [35, 33.3, 31.7, 30, 28.3, 26.7, 25]

Buiten de twee punten blijft de aanvoertemperatuur gelijk. Voorbeeld: 35 °C bij −5 °C en kouder, 28 °C bij 15 °C en warmer, met een rechte lijn ertussen.

Met vscope.at kunt u een stooklijn tekenen en de watertemperatuur bij elke buitentemperatuur aflezen.

Bronnen

Een eerste stooklijn bepalen

  1. Afgifte bepalen. Zoek de laagste watertemperatuur waarbij uw afgiftesysteem het minimale vermogen van de warmtepomp kwijt kan. Zoek ook de temperatuur voor het maximale vermogen.
    • Vloerverwarming: deel het vermogen door het oppervlak (W/m²). Reken de afgifte uit met buisdiameter, hart-op-hartafstand en vloeropbouw, bijv. met de WTH-afgifteberekening.
    • Radiatoren: tel de afgifte van alle radiatoren op bij één temperatuur. Reken daarna uit wat die radiatoren afgeven bij lagere watertemperaturen.
  2. Warmteverlies per graad bepalen. Gebruik het gasverbruik per graaddag (bijv. van mindergas.nl): m³ per graaddag × kWh per m³ ÷ 24 uur = W per graad.
  3. De punten uitrekenen. Ga uit van een stookgrens van 18 °C.
    • Warm punt: 18 °C − (minimaal vermogen ÷ verlies per graad).
    • Koud punt: 18 °C − (maximaal vermogen ÷ verlies per graad).

Voorbeeld: 155 W per graad, minimaal 1400 W en maximaal 4500 W. Het warme punt is 18 − 9 = 9 °C en het koude punt is 18 − 29 = −11 °C. Met een afgifte van 26 en 42 °C wordt de eerste stooklijn 26 °C @ 9 °C en 42 °C @ −11 °C.

Kan het afgiftesysteem het vermogen alleen kwijt bij hoge watertemperaturen? Vervang dan radiatoren of zet ventilatoren (boosters) op de radiatoren.

Bronnen

  • twain4me, 2023-03-13: topicstart, Een basis stooklijn bepalen en Minimale en maximale afgifte bepalen

Controleren in de praktijk

Het afgegeven vermogen volgt uit de flow en het verschil tussen aanvoer en retour (ΔT):

vermogen (kW) = flow (l/min) ÷ 60 × ΔT × 4,18

Vuistregel: vermogen (W) ≈ 70 × ΔT × flow (l/min). Bij 15 l/min en ΔT 2 is dat ongeveer 2,1 kW.

Let op de nauwkeurigheid. Zijn de sensoren op 1 °C nauwkeurig, dan is de fout bij 15 l/min ongeveer 1 kW. Een warmtemeter of twee betere thermometers geeft een beter beeld. Wijkt de gemeten afgifte af van de berekening? Pas dan de stooklijn aan.

Bronnen

Bijstellen

  • Stel in kleine stappen bij, bijv. één keer per week. Te koud: hoger. Ruimte over: lager. Dit proces duurt een hele herfst en winter.
  • Te warm binnen? Dan moet de stooklijn omlaag. Een lagere stooklijn geeft wel meer pendelen.
  • Pendelen is niet te voorkomen als het warmteverlies kleiner is dan het minimale vermogen van de warmtepomp. Een iets hogere stooklijn bij milde temperaturen geeft meer afgifte en langere runs. De COP daalt iets, maar het verbruik is dan toch laag.
  • Vorm “_”. Maak het warme deel vlak, op de laagste aanvoertemperatuur waarbij de warmtepomp zijn minimale vermogen nog kwijt kan. Het huis warmt dan zo langzaam mogelijk op en de kamerthermostaat schakelt zo weinig mogelijk.
  • Niet te steil. Bij een steile lijn verandert de doeltemperatuur bij elke graad buitentemperatuur sterk. Als het plots kouder wordt, moet de warmtepomp dan ook veel harder werken, juist in het gebied met ontdooicycli.

Schematisch voorbeeld op basis van de stooklijn hierboven. De extra lijnen zijn getekend ter illustratie en geen advies.

    ---
config:
  themeVariables:
    xyChart:
      plotColorPalette: "#1e88e5, #e53935, #43a047"
---
xychart-beta
    title "Verschuiven of vlakker maken"
    x-axis "Buitentemperatuur (°C)" ["-10", "-7", "-4", "-1", "2", "5", "8"]
    y-axis "Aanvoer (°C)" 20 --> 40
    line [35, 33.3, 31.7, 30, 28.3, 26.7, 25]
    line [37, 35.3, 33.7, 32, 30.3, 28.7, 27]
    line [35, 34, 33, 32, 31, 30, 29]
  • Blauw: de stooklijn van hierboven.
  • Rood: dezelfde lijn, 2 °C hoger. Elk punt schuift evenveel op. De helling blijft gelijk. Zo werkt een correctie van een paar graden.
  • Groen: een vlakkere lijn. Het koude punt blijft gelijk en het warme deel ligt hoger. De helling is kleiner, dus de doeltemperatuur verandert minder per graad buitentemperatuur.

Bronnen

Nachtverlaging

Meningen verschillen.

  • Geen of weinig nachtverlaging. Een warmtepomp werkt het best als hij lang draait op een lage temperatuur. Een flinke nachtverlaging kost in de ochtend veel vermogen. Een verlaging van 21 naar 19 °C van 23:00 tot 10:00 maakte het opwarmen in de ochtend moeilijk.
  • Kleine nachtverlaging. Een verlaging van ongeveer 0,7 °C van 22:00 tot 05:00 voorkomt stoken in de koudste uren, met de meeste ontdooicycli. Er blijft genoeg tijd om het huis voor de ochtend op te warmen.
  • ’s Nachts uit. Dit geeft één lange run in de ochtend. Dit is niet het zuinigst, maar het past bij beperkte afgifte en persoonlijke wensen.

Bronnen

Automatische correctie

Een domoticasysteem kan de stooklijn verschuiven op basis van de kamertemperatuur. Is het te warm, bijv. door zon, houtkachel of oven, dan verlaagt het systeem de stooklijn met een paar graden. Is het te koud, dan verhoogt het de stooklijn. Dit regelt fijner dan een aan/uit-kamerthermostaat. Het werkt alleen als de warmtepomp nog kan afregelen: op minimaal vermogen kan hij niet minder leveren. Gebruik in die periode een kamerthermostaat.

Bronnen

Vermogen kiezenPendelen