Ga naar inhoud
Kennisbank
Warmtepomp Wiki
Algemeen
Buffervat

Buffervat

Een buffervat is een vat met cv-water tussen de warmtepomp en het afgiftesysteem. Voor de meeste woningen is een buffervat niet nodig. Een buffervat kost geld, maakt de installatie ingewikkelder en verlaagt vaak de COP. Deze pagina beschrijft wanneer een buffervat wel helpt, hoe u het aansluit en waar u op moet letten.

Zie ook: Hydrauliek · Pendelen · Ontdooien

Wanneer een buffervat helpt

Een buffervat is nuttig in deze situaties:

  • Meerdere zones die los van elkaar schakelen (zoneregeling, elke ruimte is “master”). Elke zone neemt warmte uit het vat. De warmtepomp ziet alleen de temperatuur van het vat. Bij naregeling met één hoofdruimte die altijd open staat, is geen buffervat nodig.
  • Meerdere warmtebronnen, bijv. een houtgestookte ketel, een zonneboiler of een tweede warmtepomp zonder weersafhankelijke regeling. Kies dan een groot vat.
  • Te weinig systeeminhoud. Dan volstaat een klein vat in serie in de retour. Zie Aansluiten.
  • Ontdooien. Een vat in de retour levert warmte voor het ontdooien. Zie Ontdooien.
  • Scheiding tussen installateurs. Panasonic noemt het vat een vaste grens tussen de installateur van de warmtepomp en die van het afgiftesysteem.

Geen buffervat nodig:

  • Eén zone, een gesloten verdeler zonder eigen pomp, en groepen die altijd open staan.
  • Vloerverwarming die altijd open staat. De vloer zelf is dan de buffer, ook voor het ontdooien.

Een buffervat lost pendelen meestal niet op. Zorg in plaats daarvan dat het afgiftesysteem het minimale vermogen van de warmtepomp altijd kwijt kan. Zie Stooklijn.

Meningen verschillen.

Bijna alle ervaren gebruikers raden een buffervat af, behalve bij zoneregeling of meerdere bronnen. Een gebruiker met een parallel buffervat vindt dat een buffervat altijd parallel hoort, met een tweede pomp, en dat het energie bespaart.

Bronnen

Aansluiten

AansluitingHoeTweede pompDoel
In serieVat in de retour, één aansluiting onder en één bovenNeeMeer systeeminhoud, ontdooien
Parallel, 4 aansluitingenWarmtepomp aan één kant, afgifte aan de andere kantJaHydraulische scheiding (mengend)
Parallel, T-stukkenVat met twee T-stukken tussen aanvoer en retourJaHydraulische scheiding, minder menging

In serie stroomt al het water door het vat. Het vat werkt als extra systeeminhoud. Volgens twee gebruikers verlaagt een vat in de retour de efficiëntie niet. Staat het vat binnen, dan blijft het warmteverlies in de woning.

    flowchart LR
    WP["Warmtepomp"] -->|aanvoer| AF["Afgiftesysteem"]
    AF -->|retour| V["Buffervat in de retour"]
    V --> WP

Parallel scheidt het vat de kring van de warmtepomp (primair) van de kring van het afgiftesysteem (secundair). Elke kring heeft een eigen pomp. Een open verdeler of een low-loss header werkt hetzelfde: het is een parallel vat met (bijna) geen inhoud. Daarvoor zijn twee T-stukken op korte afstand genoeg.

Vat met 4 aansluitingen. Elke kring heeft een eigen pomp:

    flowchart LR
    subgraph P["Primair: warmtepomp"]
        WP["Warmtepomp"] --- PP["Pomp primair"]
    end
    V["Buffervat (4 aansluitingen)"]
    subgraph S["Secundair: afgifte"]
        SP["Pomp secundair"] --- AF["Afgiftesysteem"]
    end
    PP -->|aanvoer| V
    V -->|retour| WP
    V -->|aanvoer| SP
    AF -->|retour| V

Met T-stukken haalt het afgiftesysteem het water direct uit de aanvoer van de warmtepomp. De aanvoertemperatuur blijft daardoor beter behouden. Het nadeel: de warmtepomp kan terugmoduleren op de retour, terwijl het afgiftesysteem veel warmte vraagt.

Aansluiting met twee T-stukken. Het afgiftesysteem trekt water uit de aanvoer:

    flowchart LR
    WP["Warmtepomp"] -->|aanvoer| T1(("T-stuk"))
    T1 --> V["Buffervat"]
    V --> T2(("T-stuk"))
    T1 -->|aanvoer| SP["Pomp secundair"]
    SP --> AF["Afgiftesysteem"]
    AF -->|retour| T2
    T2 -->|retour| WP

Bronnen

Grootte

Een klein vat slaat weinig warmte op. Reken met 1,16 Wh per liter per graad:

VatTemperatuurdalingWarmteLooptijd
50 L10 °C0,58 kWh7 min bij 5 kW opwekken, 17 min bij 2 kW afgifte
60 L5 °C0,35 kWhongeveer 8 min bij 2,5 kW

Een vat van 50 tot 100 liter verlengt een run dus met maar enkele minuten. Pas bij ongeveer 500 liter merkt u invloed op het pendelen. Wilt u echt warmte bufferen, dan gaat het om vaten van meer dan 1000 liter.

De minimale systeeminhoud hangt af van het minimale vermogen van de warmtepomp, niet van het maximale. Gebruikers noemen 30 tot 50 liter. Haalt u dat niet, plaats dan een vat in serie in de retour. Vergroot liever eerst de afgifte dan de inhoud.

Bronnen

Nadelen

  • Hogere aanvoertemperatuur, lagere COP. Bij een parallel vat moet de warmtepomp warmer water maken dan het afgiftesysteem nodig heeft. De COP hangt vooral af van de aanvoertemperatuur van de warmtepomp. Bij een parallel vat schatten gebruikers ongeveer 5 °C overtemperatuur.

  • Menging. In een vat met 4 aansluitingen mengt warm en koud water. De afgifte krijgt dan water dat kouder is dan de aanvoer van de warmtepomp.

  • Verhouding tussen de flows. De flow in de primaire en secundaire kring bepaalt hoe het water door het vat stroomt:

    SituatieGevolg
    Secundaire flow > primaire flowRetourwater stroomt van onder naar boven door het vat en mengt met de aanvoer. De afgifte krijgt koudere aanvoer. De warmtepomp moet warmer stoken. Slechtste geval.
    Primaire flow > secundaire flowWarm water stroomt terug naar de warmtepomp. De retour wordt warm en de warmtepomp slaat af, terwijl de afgifte koud blijft.
    Gelijke flowOptimale temperaturen, maar dan stroomt er niets door het vat.

    Zorg dat de primaire flow altijd iets hoger is dan de secundaire flow.

  • Extra pomp en kosten. Een parallel vat vraagt een tweede pomp met sturing. Een vat met leidingen, pomp en installatie kost ongeveer € 1000. Een secundaire pomp gebruikt ongeveer 15 W bij 20 l/min.

  • Warmteverlies van het vat zelf, als het buiten de geïsoleerde schil staat.

  • Lucht. Lucht verzamelt zich bovenin het vat. Plaats een automatische ontluchter op het hoogste punt. Bij een liggend vat moet u daar extra op letten.

Bronnen

Ontdooien

Zie ook Ontdooien.

Bij het ontdooien draait de warmtepomp om. Hij haalt warmte uit het cv-water om de verdamper te ontdooien. Een vat in serie in de retour geeft extra warm water. De warmtepomp kan dan langer ontdooien zonder de elektrische backup heater. Een vloer die altijd open staat, werkt ook als buffer.

Een bypass tussen aanvoer en vat, die opent bij hoge flow, houdt het vat in de kring tijdens het ontdooien. De energie komt dan vooral uit het vat.

Een vat voorkomt niet dat er kort koud water in de aanvoer komt. Het afgekoelde retourwater gaat bij het ontdooien de aanvoer in. Leidingen en koppelingen kunnen daar tegen.

Een parallel vat met een secundaire pomp kan tijdens het ontdooien een storing geven. Zie Panasonic: storingen, H65.

Bronnen

HydrauliekOntdooien